RPH TIDAK DIHANTAR:
BILA TUGAS MEMANTAU BERTUKAR MENJADI “KUASA MENGHUKUM”?
Oleh: Catatan Seorang Guru
Ada satu perkara yang mungkin nampak kecil dalam pengurusan sekolah, tetapi sebenarnya besar maknanya kepada guru.
RPH tidak dihantar.
Apabila perkara ini berlaku, sewajarnya ia menjadi sebahagian daripada proses pemantauan dan pengurusan profesional guru.
Tetapi persoalannya…
Adakah apabila seorang guru gagal menghantar RPH, Penolong Kanan (PK) boleh terus menganggap dirinya sebagai pihak yang mempunyai kuasa tatatertib terhadap guru tersebut?
Di sinilah kita perlu berhenti seketika dan memahami sempadan kuasa serta tanggungjawab dalam pengurusan sekolah.
RPH TIDAK DIHANTAR — SALAHKAH?
Secara prinsipnya, RPH merupakan sebahagian daripada tanggungjawab profesional guru.
Jika seseorang guru gagal menyediakan atau menghantar RPH mengikut ketetapan, perkara tersebut memang boleh:
dipantau;
ditegur;
direkodkan;
diminta penjelasan;
dilaporkan kepada pihak pengurusan; dan
diambil tindakan mengikut prosedur yang sewajarnya.
Jadi, tidak timbul persoalan bahawa PK tidak boleh menegur guru.
Memang itu sebahagian daripada fungsi pengurusan dan penyeliaan.
Tetapi…
menegur dan melaporkan ketidakpatuhan tidak sama dengan menjatuhkan hukuman tatatertib.
Itulah garis yang perlu difahami.
PK BOLEH MELAPOR?
Ya.
Jika PK mendapati berlaku ketidakpatuhan dalam perkara yang berada di bawah pemantauannya, PK boleh merekodkan perkara tersebut dan mengemukakannya kepada pihak pengurusan untuk tindakan lanjut.
Contohnya:
“Guru X tidak menghantar RPH pada tarikh yang ditetapkan.”
Itu ialah fakta yang boleh direkodkan dan dilaporkan.
Tetapi laporan tersebut bukan bermaksud:
“Guru X telah melakukan kesalahan tatatertib dan saya sebagai PK akan menentukan hukumannya.”
Itu dua perkara yang berbeza.
DI SINILAH KADANG-KADANG BERLAKU KEKELIRUAN
Dalam sesebuah organisasi, setiap jawatan mempunyai fungsi dan bidang kuasa.
PK ialah pemimpin pertengahan.
PK mempunyai tanggungjawab besar dalam:
memantau → menyelia → membimbing → menegur → merekod → melaporkan.
Tetapi proses tatatertib mempunyai saluran dan pihak berkuasa yang tersendiri.
Maka jangan sampai berlaku keadaan:
“Saya PK, jadi saya boleh ambil tindakan tatatertib terhadap guru.”
Tidak semestinya begitu.
Jawatan sebagai PK tidak secara automatik menjadikan seseorang itu Pihak Berkuasa Tatatertib bagi semua urusan terhadap guru.
TUGAS PK BUKAN SEKADAR “MENCARI SALAH”
Ini perkara yang lebih besar.
PK bukan sekadar orang yang memeriksa sama ada RPH dihantar atau tidak.
PK juga ialah pemimpin instruksional dan pembimbing profesional.
Jika guru tidak menghantar RPH, soalan pertama yang patut muncul bukan semata-mata:
“Bila nak buat laporan?”
Tetapi:
“Kenapa RPH tidak dihantar?”
Adakah terlupa?
Adakah masalah sistem?
Adakah berlaku kekangan tertentu?
Adakah guru tidak memahami ketetapan?
Adakah terdapat masalah pengurusan masa?
Atau memang sengaja tidak mematuhi arahan?
Setiap keadaan memerlukan pendekatan yang berbeza.
PEMANTAUAN BUKAN BERMAKNA MENGAMBIL ALIH
Kita perlu faham satu perkara.
PK boleh menjalankan pemantauan.
PK boleh membuat teguran.
PK boleh menyediakan laporan.
PK boleh mengemukakan ketidakpatuhan kepada Guru Besar/Pengetua.
Tetapi proses seterusnya hendaklah berjalan mengikut saluran, peraturan dan bidang kuasa yang ditetapkan.
Jangan kerana memegang jawatan penyelia, akhirnya semua perkara dilihat sebagai:
“Ini bawah kuasa aku.”
Sedangkan dalam organisasi yang sihat, kuasa perlu bergerak bersama tanggungjawab dan batasnya.
GURU BUKAN TAKUT KEPADA PEMANTAUAN
Sebenarnya guru tidak sepatutnya takut kepada pemantauan.
Pemantauan diperlukan.
Penilaian diperlukan.
Teguran diperlukan.
Malah guru yang profesional juga perlu bersedia menerima teguran apabila melakukan kesilapan.
Tetapi guru juga berhak memahami:
Apakah kesalahan yang didakwa?
Siapa yang membuat laporan?
Kepada siapa laporan dikemukakan?
Apakah prosedur yang digunakan?
Siapa yang mempunyai kuasa untuk membuat keputusan seterusnya?
Ini bukan bermaksud guru mahu melawan.
Ini bermaksud guru mahu memahami proses yang betul.
JANGAN SAMPAI “OVERSHADOW” PGB
Ini mungkin bahagian yang paling sensitif.
Dalam sesebuah sekolah, PGB mempunyai tanggungjawab sebagai ketua jabatan.
PK pula membantu PGB mengurus bidang masing-masing.
Maka hubungan antara PGB dan PK sepatutnya bersifat:
melengkapi, bukan mengambil alih.
PK membantu PGB.
PK memberikan maklumat kepada PGB.
PK memantau guru.
PK melaporkan perkara yang perlu.
Tetapi keputusan yang memerlukan kuasa tertentu hendaklah dibuat oleh pihak yang mempunyai kuasa tersebut, bukannya berdasarkan kedudukan atau persepsi individu.
Jangan sampai orang bawahan pula kelihatan seperti ketua kepada ketua.
Bukan kerana PK tidak penting.
Tetapi kerana setiap jawatan ada sempadan tanggungjawabnya.
KALAU GURU MEMANG TIDAK PATUH?
Jika selepas teguran dan bimbingan guru masih sengaja tidak mematuhi arahan yang sah, perkara itu tidak sepatutnya disapu di bawah karpet.
Rekodkan.
Laporkan.
Kemukakan kepada pihak yang berkenaan.
Dan jika benar-benar perlu tindakan tatatertib, biarlah ia berjalan melalui prosedur tatatertib yang sah.
Ini sebenarnya lebih adil kepada semua pihak.
Guru mendapat peluang untuk memberikan penjelasan.
PK menjalankan tanggungjawab pemantauan.
PGB menjalankan tanggungjawab pengurusan.
Dan pihak berkuasa tatatertib menjalankan fungsi mengikut bidang kuasanya.
JANGAN GUNAKAN “TAKUT” SEBAGAI ALAT PENGURUSAN
Pengurusan sekolah yang baik bukan dibina atas ketakutan.
Ia dibina atas:
kejelasan arahan,
komunikasi,
bimbingan,
akauntabiliti,
rekod yang betul,
dan prosedur yang adil.
Guru yang salah perlu ditegur.
Tetapi guru yang ditegur juga perlu tahu atas dasar apa dan melalui proses apa.
Begitu juga pemimpin sekolah.
Pemimpin bukan menjadi lebih berkuasa apabila lebih ramai guru takut kepadanya.
Pemimpin menjadi lebih dihormati apabila guru memahami bahawa setiap tindakan dibuat berdasarkan peraturan, keadilan dan tanggungjawab.
AKHIRNYA, ISU RPH INI BUKAN SEKADAR RPH
Hari ini mungkin isu:
“Guru tidak hantar RPH.”
Esok mungkin:
“Guru tidak hadir mesyuarat.”
Lusa mungkin:
“Guru tidak lengkapkan sesuatu laporan.”
Kalau setiap perkara terus diterjemahkan sebagai kesalahan tatatertib tanpa memahami proses dan bidang kuasa, lama-kelamaan budaya sekolah akan berubah daripada:
budaya membimbing
kepada
budaya mencari kesalahan.
Dan itu bukanlah suasana kerja yang kita mahu bina.
PESANAN KEPADA SEMUA PIHAK
Kepada guru:
Jalankan tanggungjawab. Patuhi arahan yang sah. Sediakan RPH. Jangan beri ruang kepada kelemahan pengurusan diri untuk menjadi isu yang lebih besar.
Kepada PK:
Jalankan pemantauan. Tegur jika perlu. Bimbing jika perlu. Rekodkan jika berlaku ketidakpatuhan. Laporkan melalui saluran yang betul.
Tetapi ingat…
Memegang jawatan penyelia bukan bermaksud memiliki semua kuasa.
Kepada PGB:
Pastikan setiap isu diurus mengikut prosedur dan bidang kuasa yang sebenar.
Kerana akhirnya…
Sekolah bukan tempat untuk menunjukkan siapa paling berkuasa.
Sekolah ialah tempat kita bekerja dalam satu sistem, dengan setiap orang mempunyai tugas, tanggungjawab dan batas kuasa masing-masing.
Dan untuk isu RPH:
Pantau — Tegur — Bimbing — Rekod — Lapor.
Bukan terus “Hukum”.
Itulah beza antara pengurusan yang berkuasa dengan pengurusan yang menggunakan kuasa dengan betul.
Nota: Artikel ini membincangkan prinsip umum pengurusan dan tatatertib perkhidmatan awam. Sebarang tindakan tatatertib sebenar hendaklah dirujuk kepada peraturan, surat pekeliling dan pihak berkuasa yang berkenaan.
Comments
Post a Comment